ภาคกลาง

พระนางจามเทวี หญิงแกร่งที่ต่อสู้เพื่อลูก

พระนางจามเทวี
พระนางจามเทวี

พระนางจามเทวี เป็นนิทานพื้นบ้านของภาคกลาง ในลักษณะตำนานที่เกี่ยวกับอโยธยา  อโยธยาหมายถึงกรุงอโยธยา ซึ่งจะเห็นมีวัดเดิมอยู่คือ วัดอโยธยา ซึ่งมีผู้เฒ่าคนแก่เล่าว่าบริเวณนั้นเป็นเมืองหลวงเก่าแก่ ซึ่งเมื่องนี้มีก่อนกรุงศรีอยุธยาที่คนไทยทั้งหลายรู้จัก ที่เมืองแห่งนี้ได้มีพระมเหสีของเจ้าเมืองอโยธยาองค์หนึ่ง พระมเหสีองค์นี้มีชื่อว่าพระนางจามเทวี เป็นราชธิดาของกษัตริย์กรุงละโว้

ซึ่งได้ถูกยกพระธิดาให้กับเจ้าเมืองอโยธยา พระนางก็ได้เข้ามาอยู่ที่กรุงอโยธยา จนกระทั่งกษัตริย์กรุงอโยธยาเสด็จสวรรคต พระนางจามเทวีจึงได้ปกครองกรุงอโยธยาต่อจากพระสวามี เมื่อพระนางจามเทวีได้เข้าปกครองอโธยาแล้ว ข้าราชบริพาร ทหาร เสนา อำมาตย์ต่างๆไม่พอใจที่พระนางได้ขึ้นครองเมืองก็เลยคิดวิธีการจับตัวของพระนางจามเทวี และให้มีการสถาปนาราชวงศ์ลูกหลานของพระเจ้าแผ่นดินองค์เดิมขึ้นครองกรุงอโยธยาแทน

พระนางจามเทวี ถูกขับไล่ออกจากเมือง

ส่วนพระนางจามเทวีนี้ก็ถูกเนรเทศให้ไปครองเมืองที่ไกลจากอโยธยา พระนางจึงได้ไปอยู่ที่เมืองลำพูนโดยแต่เดิมเรียกเมืองนี้ว่าหริภุญไชย พระนางใช้ชีวิตอยู่ที่นั้นก็ได้ประสูติพระโอรสซึ่งเป็นฝาแฝด เมื่อพระนางได้ประสูติพระโอรสแล้ว พระนางจามเทวีก็ได้มีการคิดที่จะสร้างอะไรขึ้นมาสักอย่างหนึ่งเพื่อตั้งให้เป็นอนุสรณ์ก็เลยสร้างเจดีย์ใหญ่ขึ้นที่เมืองหริภุญไชย

ซึ่งในปัจจุบันนั้นได้เรียกกันว่าเจดีย์หริภุญไชย ซึ่งเจดีย์นี้ได้เป็นเจดีย์คู่บ้านคู่เมืองของเมือง หริภุญไชย และนับถือมาจนถึงปัจจุบันนั้นก็คือเมืองลำพูน ส่วนพระโอรสทั้งสอง พระองค์ เมื่ออยู่ในช่วงเจริญวัยขึ้นมา พระนางจามเทวีก็ได้ส่งพระโอรสขึ้นไปในทางทิศตะวันออกและสร้างเมืองขึ้นคือเมืองเขลางนคร ซึ่งในปัจจุบันนั้นก็คือ ลำปาง นั้นเอง

จากตำนานเรื่องเล่านี้วิเคราะห์กันได้ว่า พระนางจามเทวีจะต้องเป็นคนเก่ง เฉลียวฉลาดและเป็นที่เคารพ มีชื่อเสียงเลื่องลือ ผู้เป็นที่รักของประชาชนเป็นจำนวนมาก จึงได้มีการเล่าสืบต่อๆกันมาอีกว่าพระนางจามเทวีเป็นกษัตริย์หรือเจ้าเมืองที่ครองกรุงโบรารณ

ซึ่งเป็นผู้หญิงที่เก่งมากแต่ตัวพระนางเองก็ได้ถูกกบฏ ไม่ก็ถูกจับตัวให้ไปครองเมืองอื่นแทนเจ้าเมืองรามปุระ ซึ่งในปัจจุบันได้การถกเถียงกันทางประวัติศาสตร์ว่าเป็นเมืองใดแน่ แต่คนกรุงเก่าหรืออยุธยาดั้งเดิมซึ่งเป็นคนเฒ่าแก่บอกว่า พระนางเป็นกษัตริย์ผู้หญิงของอโยธยาเดิมซึ่งมีมาก่อนกรุงศรีอยุธยาจะก่อตั้งในสมัยของพระเจ้าอู่ทองเสียอีก